پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، حضرت امام خمینی در دیدار جمعی از دانشجویان، تحقق عدالت محوری را که از اصول وآرمانهای انقلاب میباشد محرومیت زدایی از چهره کشور برشمردند. در این راستا، نهاد جهادسازندگی متشکل از مهندسین و صنعتگران ایثارگر و جوان ملت که به فرمان امامخمینی(ره) برای رفع محرومیت از روستاها و روستائیان کشور به ویژه در مناطق محروم در خرداد ماه ۱۳۵۸تأسیس گردیدوگستره آن به اقصی نقاط کشور جریان یافت. باتوجه به گستردگی حضور جهادگران، هجرت آنان به مناطق محروم و باور روستاییان به عناصر خدوم جهادی دشمنان انقلاب که حیات خود را در عدم دوستی و آشتی فریبخوردگان میدانستند دربرخی نقاط کشور اقدام به منع فعالیت نیروهای انقلاب ازجمله در مناطق کردستان، آذربایجان غربی،گنبد و سیستان وبلوچستان کردند. هنوز محرومین از لذت حضور جهادگران چندان بهره نبرده بودند که جنگ تحمیلی آغاز شد و دغدغه یاری به اسکان مهاجرین جنگی، پشتیبانی از رزمندگان و حتی بازسازی مناطق جنگی اضافه بر رفع محرومیت های قبلی جزء استراتژی جهادگران قرارگرفت. جهادگران با حضور در جبهه های دفاع مقدس مسئولیت مهندسی جنگ را نیز برعهده گرفته و تا پایان جنگ، بار مهندسیرزمی را پا به پای رزمندگان بلکه در مقاطعی پیشاپیش آنها، بر دوش کشیده و توسط امام امت به لقب "سنگرسازان بیسنگر" مفتخر گردیدند. جهادگران در پشت جبهه نیز طراحی و ساخت تجهیزات ضروری مهندسی، از سنگر های انفرادی تا شناور، خودروهای زرهی و موشکها را با بسیج صنعتگران، مهندسین، دانشمندان داوطلب و دیگر اقشار ملت، سامان داده و به نتیجه رساندند.
از آنجا که هشت سال دفاع مقدس بخشی از تاریخ درخشان انقلاب اسلامی است شایسته است که این رخداد در بستر تاریخ جایگاه خود را دریابد و ماندگار شود . شاید به جرأت بتوان گفت که یکی از دلایل گسست تاریخ کشورمان و نهضت جهان اسلام، بی توجهی به همین موضوع ثبت وقایق در مقطع خود می باشد . زیرا وقایع پس از گذشت زمان با دو خطر جدی مواجه می شوند : الف) از آنجا که وقایع توسط افرادی از یک نسل از تاریخ رخ می دهد ، پس از سپری شدن عمر این نسل ، آن وقایع به فراموشی سپرده می شود. ب) دشمنان با به کار گماردن مورخین خاص، آن وقایع را آن طور که خود میخواهند ، می نگارند و این انحراف برای همیشه در تاریخ ثبت می شود. بنابراین، میتوان اینگونه تفسیر کرد که وقوع هشت سال دفاع مقدس یک طرف کفه ترازو قراردارد و ثبت این وقایع در کفه دیگر ترازو . لذا نسلی که در این ماجرا دخیل بوده ، بیشترین سهم را داشته و به همان نسبت در مدت کوتاهی بیشترین نقش را در انحراف تاریخ خواهند داشت . تجربه نشان داده که دشمن بیشترین پیشروی را از جناحی داشته است که خودمان در آن جبهه کوتاهی نشان داده ایم . مسئله ثبت وقایع جنگ بسان فرزندی است که متولد شده و اکنون ساماندهی و تربیت آنرا رها کرده باشیم لذا نظم بخشیدن به اسناد موجود و ساماندهی آن در جهت ماندگاری، حداقل کاری است که یک فرزند از والدین خود می خواهد. زیرا با این حرکت زمینه استفاده از این گنجینه ارزشی را در هر مقطع از زمان فراهم آورده و آیندگان را از آن حداقل توقع محروم نکرده ایم.
نقش فعال و ارزنده ایثار گران و رزمندگان دلاور میهن اسلامی ایران در قالبهای سپاهی، بسیجی، ارتشی، جهادی و...جلوه نموده است که در این میان جهادگران مخلص و سنگر سازان بیسنگر و طلایه داران پشتیبانی و مهندسی رزمی جنگ در دوران دفاع مقدس در ایجاد جاده های مواصلاتی ، خاکریز، موانع بر سر راه دشمن و جان پناه برای رزمندگان سلحشور اسلام و بسیاری از خدمات ارزنده و پر افتخار که تاریخ هشت سال جنگ تحمیلی که مشحون از حوادث و وقایع و خاطره های بیاد ماندنی از آن همه ایثار و حماسه ، عشق و فداکاری می باشد. در این راستا برای تنویرافکارنسل حاضر و آینده و تعمیق فرهنگ ایثار و جهاد در بین اقشار مختلف جامعه باتوجه به فعالیتهای استکبار جهانی برای به ابتذال کشاندن فرهنگ اسلامی و هزینه های سنگین استعمارگران برای مبارزه و جنگ سرد با اعتقادات راستین ملت شهید پرور ایران اسلامی برماست که به حفظ و نشر آثار دفاع حماسی خود بویژه در نهادی مقدس که پایه گذاری آن توسط حضرت امام خمینی (ره) انجام گرفته است همت گماریم و در راستای تبیین نقش جهاد سازندگی در طول هشت سال جنگ تحمیلی و حفظ و انتقال ارزشهای والای انسانی ، حماسی و اوج ایثار گری و فداکاری جهادگران پر تلاش و نیروهای مردمی داوطلب به نسلهای آینده بکوشیم. لازم به یادآوری است، پشتیبانی و مهندسی جنگ جهاد با ۵۳ گردان مهندسی، ۱۲ تیپ و ۵ لشگر مصوب ستاد کل نیروهای مسلح به گونه ای ساماندهی شده که با تجهیزات و ماشینآلات در کلیه عملیاتها حضور چشمگیر داشته است. همچنین با احداث بیش از ۴۴ هزار کیلومتر خاکریز و قریب به ۳۲هزار سنگر ، بیش از ۷ هزار پل و آبراهه ،۴۴هزار کیلومتر راه ، ۴۵هزار کیلومتر جاده ، ۵۰۰ هزار نفر اعزام نیرو و تقدیم ۳۳۸۵ شهید ، ۸۸۳ آزاده ، ۱۷۲ مفقود و ۹۸۴۷ جانباز در راه دفاع از میهن اسلامی وبا کسب عنوان سنگر سازان بی سنگر از طرف امام راحل برگ زرینی را در تاریخ پر افتخار جهاد سازندگی به وجود آورده است.
با توجه به واقعه هشت ساله دفاع مقدس و جانفشانی جهادگران ضرورت دارد کلیه روزنامهها، مصاحبهها، خاطرات، یادداشتها، تصاویر ،فیلمها، نقشهها وکالکها بر اساس چارت تشکیلاتی به صورت بانک اطلاعاتی ذخیره و تنظیم گردد تا پژوهشگران و محققین بتوانند استراتژیکها و تاکتیکهای مورد نظر را موضوع بندی و تحلیل نمایند. در همین راستا، از سال ۱۳۸۱ بحث ذخیرهسازی رایانهای جهت حفظ انواع اسناد برجامانده از پشتیبانی مهندسی جنگ جهاد به طور جدی مطرح و پیگیری گردید. این اسناد عبارتند از مکتوبات (برگه و نقشه)، فیلمهای ویدئویی، فیلمهای ریلی، نوارهای صوتی (کاست و ریلی)، عکس و نگاتیو، که اکثر این اسناد خصوصاً نوارهای تصویری و صوتی دچار افت محسوس کیفیت شـده و میبایست هرچه زودترتحت ذخیرهسازی رایانهای قرارگرفته و به فایلهای رایانهای تبدیل شوند که در نتیجه مجری طرح تعیین و ذخیرهسازی رایانهای در سه بخش ساماندهی، تبدیل اسناد به فایلهای دیجیتالی و تهیهی نرمافزار مربوط جهت دسترسی و بهرهبرداری بهتر، از تاریخ ۲۶/۸/۸۲ کار خود را آغاز نمود. تا کنون فعالیتهای چشمگیری در بخش ذخیرهسازی در مرکز و استانها صورت گرفته که منجر به ذخیرهسازی بخش عمدهای از اسناد پشتیبانی و مهندسی جنگ جهاد گردیده است. در مرکز از حدود ۸۰۰هزار برگ سند جمع آوری شده، بیش از ۵۰۰هزار سند تا کنون ساماندهی گردیده که از این میزان حدود ۳۰۰هزار برگ سند اسکن و ثبت رایانهای شده است. و در استانها با جمع آوری حدود ۲میلیون سند پس از آموزشهای لازم تا کنون حدود ۸۰۰هزار برگ سند ساماندهی و ۵۰۰ هزار برگ اسکن گردیده است.
با توجه به چارت تشکیلاتی در دوران دفاع مقدس و محل نگهداری اسناد، کلیه ی اسناد مهندسی جنگ جهاد به پنج بخش تقسیم میشوند که ذخیره سازی رایانه ای آنها نیز بر اساس این تقسیم بندی به پنج فاز تقسیم میگردد:
![]() |
![]() |